الشيخ حسين المظاهري

59

مقايسه اى بين سيستمهاى اقتصادى ( فارسى )

وابل فأتت اكلها ضعفين فان لم يصبها وابل فطّل و اللّه بما تعملون بصير » « 1 » . ( مثل آنان كه در راه خدا انفاق مىكنند چون دانه‌يى است كه هفت خوشه دهد و در هر خوشه صد دانه باشد و خداوند بهركس كه بخواهد بيشتر عنايت مىكند . . . و مثل آنان كه اموال خود را براى رضاى خدا انفاق مىكنند چون باغى مرغوب است كه از باران دانه درشتى برخوردار شود و دو چندان ميوه دهد ، و اگر بارانى هم به آن نرسد چون نمناك است از همان نم استفاده كند ، و خداوند بر آنچه انجام مىدهيد بينا است ) . خلاصه آنكه بركت كشاورزىسود اضافىاز خداى متعال است كه بوسيله‌ى زمين و درخت عنايت مىفرمايد و به كارگر ربطى ندارد ، و به همين جهت سود اضافه بر كار زارع را نمىتوان به زارع نسبت داد و نسبت حقيقى آن به خداست ، و نسبت عرفى به خود زمين و باغ داده مىشود ، و ماشين هم همينطور است ، كار ماشينهاى فعلى با آلات و ادوات گذشته تفاوت چشمگيرى دارد ، اگر سابقا صحيح بود كه گفته شود كشاورز در هشت ساعت هزار متر زمين را شخم زد ، اكنون بايد گفت تراكتور در يكاسعت هزار متر شخم نمود . اگر در گذشته گفته مىشد كارگر در هشت ساعت با ابزاردستى توانست 2 متر پارچه ببافد ، هم‌اكنون بايد گفت ماشين در يكساعت هزار متر پارچه مىبافد و بهيچ‌وجه درست نيست كه بگويند كارگر در يكساعت هزار متر پارچه بافت . ماشين فعلا بجاى انسان نشسته و جاى انسان را گرفته است و فعل را به آن نسبت مىدهند نه به كارگر ، بنابراين سود اضافه بر مزد كار ، به كارگر مربوط نيست به « رانت » و سخاء ماشين ارتباط دارداگر رانت در اين موارد صحيح باشد -

--> ( 1 ) - سوره‌ى بقره آيه‌ى 261 و 265